Author: खोज प्रेस

  • फर्केर हेर्दा : ४ दिनको दशैं यात्रा

    फर्केर हेर्दा : ४ दिनको दशैं यात्रा

    २०७९ साल।
    करिब ४ बर्षपछि पहाड घर जान लाग्दाको उत्साह अनौठो थियो। बुटवलबाट मात्र ४ घण्टाको बाटो,आइपुगेकि भनेर ४०० चोटि झ्यालबाट त नियाले नै होला। झ्यालबाट नियालिरहदा ती चारैतिर बाट घेरिएका पहाडी सुन्दर दृश्यहरुले मनलाई अझ आतुर गराइरहेको थियो।

    ४ जनाको परिवार हाम्रो,नभन्दै प्रदेश न.४ स्थित जिल्ला स्याङ्जा पुगियो। अचम्मलाग्ला तर एकजनाको गाडिभाडा रु.४०० नै रहेछ। चारैजनाको गाडिभाडा तिरिवरि हामी झर्यौं।
    अब पैदल हिड्नुपर्ने करिब ४० मिनेट। देखेचिनेका गाउँले देखभेट गर्दै हामी ओरालो लागेउं। त्यो चिसो हावापानी,सानोछदा पौडी खेल्ने त्यो खोला,घुम्तीनीर खरले छाएको त्यो बिसौनी,हरेक साझ किर्तन हुने त्यो कालिका मन्दिर अनि आफुलाइ क,ख चिनाएको त्यो ४ कोठाको स्कुल। पक्कैपनि आफू जन्मिएको ठाउँ स्वर्ग भन्दा प्यारो लाग्दो रहेछ।

    घर पुगियो। पुग्नासाथ हजुरआमालाइ ढोगें। “हेर हेर, दुब्लाएर ४ हड्डी बाहेक केही बाकी रहेनछ..ए राधा,खुवाउन छोडिस कि क्याहो मेरो नाति लाई?” आमाले हासो गर्दै सोध्नुभयो। मम्मी पनि हास्नुभयो,केहि बोल्नुभएन। दुब्लाउ थिइन पनि कसरी।दिनमा ४ पटक भोक लाग्यो भनेर दुखदिने मान्छे म, आजकल ४ दिनमा मात्र ४ पटक खाएपनी बाँच्न सक्छु जस्तो लाग्छ।

    गाउँ डुल्न आतुर म, भोलिपल्ट ४ नबज्दै बिउँझिएछु। सबै नित्यकर्म सकिसकेपछि म गाउँ डुल्न निस्किए।कृषि पढिरहेको म, सुरुमै त्यि बाझो खेतहरुमा आखा गयो। पल्लाघरको बुवालाई यसबारे सोधेँ। “गाउँमा ४ बर्ष भन्दा मुनि अनि ४० बर्ष भन्दा माथी उमेरका मान्छे मात्र धेरै भएपछी कस्ले गरेर खाने बाबु? सक्ने खाने कोहि तराइ त कोहि पराइ। त्यसमाथि ४ गाउँ डुलेपनि एकहल गोरु पाइने होइन..केले जोत्ने? कस्ले जोत्ने?”बुवाले थप्नु भयो। म निशब्द भए। हस बुवा भनी निस्किए।
    माथिल्लो घरकि ठुलीआमा पनि डिलैमा बसेर चिया पिइरहनु भएको रहेछ। आमालाई ढोगभेट गरे। “आमा दाइ खोइ त?”
    मैले सोधेँ। “आछैन बाबु” नरम स्वरमा उत्तर दिनुभयो। ४ बर्ष भैसकेछ गोबिन्द दाइ बिदेशबाट नफर्किएको। यसैगरि सबै गाउँ डुले। गाउँ रित्तो लाग्यो। ४० वटा घर भएर के गर्नु, “घर” जस्तो घर ४ वटा पनि नभएपछी…..

    आज बडादशैं, ४ दिन भैसक्यो झरी परेको। आजपनि रोकिएन। ११:५२ को साइत तर टीकाटालो सकिसक्दा ४ बज्न आटेको थियो।
    अर्कोदिन ४ वटा छाताओडि हामी ४ जना मामाघर तर्फ लाग्यौं।
    त्यै ४० मिनेटको बाटो….पानी,हिलो,उकालो अनि सेलरोटीले भरिएका ती ४ झोला ले गर्दा आज ४ घन्टा लाग्यो। जसोतसो उकालो चडियो। अनि चारैतिर हेरेर लामो सास फेर्दै गाउँलाइ बिदा गरिदिए।

    खै किन हो।
    जिन्दगीको गति ४ गुणाले बडिरहेको जस्तो महसुस हुन्छ।अबको ४ दिन भित्र, रामपुरमा हुनेछु।
    त्यै ४ भित्ताको कोठा।
    ४० जना विद्यार्थी तर त्यिनै ४ वटा मिल्ने साथी।
    ४ बर्षको पढाइ।
    ४०,००० को जागीर या त चारैतिर अन्धकार।

    -अमृत न्यौपाने
    AFU, Rampur
    Ag,5th sem.

  • अमेरिकी युद्धविरामको प्रस्ताव इजरायलले गर्‍यो अस्वीकार

    अमेरिकी युद्धविरामको प्रस्ताव इजरायलले गर्‍यो अस्वीकार

    लेबनान । अमेरिकाले इजरायल-लेबनान सीमामा भइरहेको युद्ध रोक्नका लागि तत्कालका लागि गरेको युद्ध विरामको प्रस्तावलाई इजरायलले अस्वीकार गरेको छ।

    इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले युद्ध विराम हुनसक्ने भए पनि अहिले तत्कालका लागि सेना द्विविधामा नपर्न लागि निर्देशन गरेका छन्।

    नेतान्याहुले लक्ष्य पुरा नभएसम्म आक्रमण जारी राख्ने बताएका छन्। नेतान्याहुको यो घोषणाका बाबजुद धेरैको अनुमान इजरायल र हिजबुल्लाह दुवै युद्ध विरामका लागि तयार भएको तथापि आफ्नो सेनाको आत्मबल गिर्न नदिनका लागि युद्धको पक्षमा भएको सङ्केत गरेका छन्।

    युद्धमा एकपछि अर्को हिलजबुल्लाह कमान्डर मारिने क्रममा बिहीबार मोहम्मद हिसान स्क्राउरको ज्यान गएको छ। इजरायल डिफेन्स फोर्स (आइडिएफ)का अनुसार स्क्राउर इजरायल विरुद्ध भएको थुप्रै आक्रमणमा नेतृत्व गर्ने व्यक्ति हुन्।

    युद्धका कारण उत्तरी इजरायलका ७० हजार जना विस्थापित भएका छन्। यसैगरी, लेबनानमा एक लाख १० हजार घरबारबिहीन भइसकेका छन्।

    बिहीबार युद्धमा इजरायलमाथि थप सङ्कटको अवस्था देखिएको छ। तेल अभिभमा आक्रमणका साइरनहरू बज्न थालेका छन्।

    हिजबुल्लाहले लगातार रकेट आक्रमण जारी नै राखेको छ। बिहीबार मात्र २२० रकेट प्रहार भएका छन्। इजरायलले पछिल्लो २४ घण्टामा ९२ जनाको आफूले गरेको आक्रमणका कारण ज्यान गएको तथा १५३ जना घाइते भएको जनाएका छन्।

    बन्दी बनाइएका इजरायलीका परिवार अहिले नेतान्याहुको नीतिको विरोधमा प्रतिक्रिया व्यक्त गर्न थालेका छन्।

    नेतान्याहुले रगतसँग खेली रहेको आरोप उनीहरूले लगाउन थालेका छन्। अर्को एक समाचारमा लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयले त्यहाँको स्वास्थ्य संरचना असफल भएको जनाएको छ।

    लेबनानको डिजास्टर रिस्क म्यानेजमेन्टले ८ अक्टोबर यता कम्तीमा १ हजार ५ सय ४० जना लेबनानमा मारिएको जनाएको छ। यो भयावह अवस्थाका बिच नेतान्याहु संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय महासभाका लागि न्युयोर्क पुगेका छन्। यसले युद्ध विरामको सम्भावनाको बाटो भने खुलेको छ।

  • ‘अर्ग्यानिक’ स्याउ उपभोक्ताको रोजाइमा

    ‘अर्ग्यानिक’ स्याउ उपभोक्ताको रोजाइमा

     सुदूरपश्चिम आफ्नै जिल्लामा फलेको ‘अर्ग्यानिक’ स्याउ उपभोक्ताको रोजाइमा पर्दा बाजुराका किसान धनबहादुर रावल दङ्ग छन्। नजिकिएको चाडपर्वका समयमा स्याउको माग बढेपछि उनी यतिबेला बिक्रीका लागि धनगढी पुगेका छन् । 

    ‘बिक्रीका लागि बुधबार धनगढी ल्याइपुर्याएको चार सय १७ पेटी (छ हजार दुई सय ५५ किलो) स्याउ दुई दिनमै बिक्री भइसक्यो’, उनले भने, ‘स्याउखेतीमा लागेका किसानले उत्पादन क्षेत्रमा उचित मूल्य नपाउँदा भने केही खल्लो महसुस भएको छ ।’

    वर्षासँगै गएको पहिरोले बाजुरा–अछाम सडकखण्ड अवरुद्ध हुँदा उनले कालिकोट, दैलेख, सुर्खेत, बाँके, बर्दिया हुँदै कैलालीको धनगढीमा अर्ग्यानिक स्याउ बिक्रीका लागि ल्याएका हुन् । आफ्नै प्रदेशको बाटो अवरुद्ध हुँदा स्याउको बजार खोज्न कर्णाली र लुम्बिनी प्रदेशका जिल्ला हुँदै ट्रकमार्फत ढुवानी गरेर धनगढी पुर्याउनुपरेको किसानको गुनासो छ ।

    बाजुरा स्वामीकार्तिक गाउँपालिकाका किसान रावलको बारीमा रोपिएका एक हजार एक सय स्याउका बोटमध्ये यस वर्ष तीन सय बोटमा स्याउ फलेको थियो । फलेको स्याउ धनगढी बजारसम्म पुर्याउन एक ट्रकको ढुवानी भाडा रु ७० हजार परेको थियो । 

    उत्पादन क्षेत्रमा सम्बन्धित किसानले भने प्रतिकिलो ४० मात्रै पाउने गरेका छन् । यो स्याउ धनगढी बजारमा भने एक सय २० मा बिक्री भएको छ । बाजुराबाट यसपालि सुर्खेतमा तीन ट्रक, छिन्चुमा दुई र कैलालीको बौनिया र धनगढीका लागि एक–एक ट्रक स्याउ बजारीकरणका लागि ल्याइएको विक्रेताको भनाइ छ ।

    किसान दानबहादुरले सडकको भरपर्दो सुविधा नहुँदा उत्पादित स्याउ बजारसम्म पुर्याउन मुस्किल भएको बताए। त्यहाँ उत्पादित स्याउ कतिपय समयमा बिक्री नहुँदा त्यसै सडेर खेर जाने र पशुचौपायालाई खुवाउनुपर्ने अवस्था रहेको उनको भनाइ छ । 

    बाजुराको हिमाली भेग पाण्डुसैन, बुढीनन्दा, स्वामीकात्तिक र जगन्नाथ गाउँपालिका अर्ग्यानिक स्याउ उत्पादनका लागि प्रख्यात छन् । स्याउको बजारीकरणमा भइरहेको समस्यासँगै व्यापारीले यो स्याउ बजारसम्म पुर्याउन चर्को ढुवानी भाडा तिर्नुपरेको छभने किसानले उचित मूल्य पाउन सकिरहेका छैनन् ।

    उत्पादनस्थलसम्म सडकको पहुँच नहुनु, भएका सडक पनि बर्खायाममा भत्किएर बन्द हुनु, भाण्डारणका लागि उचित व्यवस्था नहुनुजस्ता समस्याले उत्पादित स्याउ बजारसम्म पुर्याउन समस्या हुने गरेको उनीहरूको भनाइ छ । सरकारी निकायबाट किसानको अपेक्षाअनुसार सहयोग नपाउँदा स्याउको बजारीकरणमा समस्या भइरहेको गुनासो पनि किसानको छ ।

    बाजुराको अर्ग्यानिक स्याउ धनगढी पुगेपछि स्थानीय उपभोक्ताले पनि यसको स्वाद पनि लिन पाएका छन् । धनगढीका फणिन्द्र जोशीले बाजुराको स्याउ रसिलो र स्वादिलो भएको अनुभव सुनाए । सुदूरपश्चिम प्रदेशको धनगढीलगायतका सहरी क्षेत्रका फलफूल बजारमा भारतबाट आयातित स्याउको कारोबार हुने गरेको छ । 

  • उड्डयन प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको जग्गामा फिर्ता गर्न पहल गर्छु : मन्त्री पाण्डे

    उड्डयन प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको जग्गामा फिर्ता गर्न पहल गर्छु : मन्त्री पाण्डे

    काठमाडौं ।  संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री बद्री पाण्डेले नेपाल उड्डयन प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको नाममा रहेको जग्गा फिर्ता ल्याउन पहल गर्ने बताएका छन् । 

    बिहीबार नेपाल नागरिक उड्डयन प्रशिक्षण प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित एटिसी सिमुलेटर तथा आधारभुत एयर ट्राफिक सर्भिस तालिमको उद्‌घाटन गर्दै मन्त्री पाण्डेले उक्त कुरा बताए  । 

    मन्त्री पाण्डेले भने, कुने पनि शैक्षिक प्रतिष्ठानमाथि सरकारले आँखा लगाउनु हुँदैन । नेपाल उड्डयन प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको नाममा रहेको जग्गा २०७६ सालमा सरकारले नै फिर्ता लिएको रहेछ । शैक्षिक प्रतिष्ठानको जग्गा कसैले खोस्न मिल्दैन । सम्माननीय प्रधानमन्त्री स्वदेश फर्किएपछि उनलाई भेटेर फिर्ता ल्याउने प्रक्रियाको बारेमा कुरा गर्ने बचनवद्धता व्यक्त गर्दछु।

    उनले जग्गा फिर्ता भएपछि दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्नका लागि आवश्यक संरचना बनाउने समेत विश्वास दिलाए। मन्त्री पाण्डेले एकेडेमीको जग्गा अपुग भएको बताउँदै सरकारले लिएको एकेडेमीको जग्गा एकेडेमीमै फर्काउने गरि पहल गर्ने बचनवद्धता दोहोर्‍याए।

    मन्त्री पाण्डेले प्रतिष्ठानबाट उत्पादित जनशक्तिले नेपाली आकाश सुरक्षित छ भन्ने विश्वास दिलाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नु पर्नेमा जोड दिए।  उनले अगाडि भने,  नागरिक उड्डयन क्षेत्र कमजोर भयो भने धेरै कुरा देखाउन सक्दैनौँ । हामीसँग नेपालको आकाश सुरक्षित भन्ने सन्देश प्रवाह हुने गरि काम गर्न जरूरी छ । नेपाली आकाश सुरक्षित छ भन्ने सन्देश संसारभर फैलाउन जरूरी छ  । असुरक्षित छ भन्ने गलत भाष्य र प्रवृत्ति रोक्नु पर्छ । 

    मन्त्री पाण्डेले नेपालको आकाश सुरक्षित छ भन्नका लागि  कुनै कसर बाँकी नराख्न नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका महाप्रबन्धक (डिजि)लाई निर्देशन दिँदै त्यसको जिम्मा प्राधिकरणले लिनु पर्ने बताए । त्यसै गरि उनले नेपालका एयरलाइन्सलाई सुरक्षित र भरपर्दो बनाउनका लागि सरकारले आवश्यक हस्तक्षेप गर्दै अघि बढ्ने समेत दाबी गरे ।

  • आज गणेश चतुर्थी पर्व मनाइँदै

    आज गणेश चतुर्थी पर्व मनाइँदै

    काठमाडौं । भगवान श्री गणेशको पूजा आराधना गरी आज गणेश चतुर्थी पर्व मनाइँदै छ ।

    सत्ययुगमा भदौ शुक्ल चतुर्थीका दिन भगवान् गणेशको जन्म भएको शास्त्रीय मान्यता अनुसार यो पर्व मनाउने गरिएको हो ।

    गणेश चतुर्थीका अवसरमा आज काठमाडौं उपत्यकाका सूर्यविनायक, कमलविनायक, अशोकविनायक, चन्द्रविनायक, कमलादी गणेशलगायत देशभरका गणेश मन्दिरमा विहानैदेखि भक्तजनको भीड लागेको छ ।

    शिवपार्वतीका पुत्र गणेशलाई जुनसुकै धार्मिक कर्ममा अग्रपूजाको अधिकार प्राप्त छ ।

    यस दिन हरितालिका (तीज) को व्रत पारायण गरी गणेशको व्रत गर्ने शास्त्रीय मान्यता रहेको छ ।

    भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिन सुखद दाम्पत्य जीवन तथा सुखशान्तिको कामना गरेका व्रतालुले चतुर्थीका दिन जीवनमा बिघ्न नआओस् भनी कामना गर्न गणेश पूजा गर्ने विधान गणेश पुराणमा उल्लेख छ ।

    बिहान हरितालिका (तीज) को व्रत समापनका लागि पारायण गरी मध्याह्नकालमा गणेशको पूजाआराधना गरी अर्घ्य दिनुपर्ने विधि रहेको छ ।

    नेवार समुदायले यो पर्वलाई चथाः नामले मनाउने गर्दछन् ।

  • आज हरितालिका तिज, हिन्दु नारीहरुले महादेवको पूजा गरी मनाउँदै

    आज हरितालिका तिज, हिन्दु नारीहरुले महादेवको पूजा गरी मनाउँदै

    काठमाडौं । भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिनमा मनाइने हरितालिका तिज पर्व आज वैदिक सनातन हिन्दू धर्मावलम्बी नारीहरू देवादि देव महादेवको पूजा आराधना गरी मनाउँदैछन् ।

    सत्ययुगमा हिमालय पुत्री पार्वतीले गौरीघाटमा बसी तपस्या गरेर श्री महादेव पति पाउने बरदान पाएकी थिइन् । तर पिता हिमालयले पार्वतीको इच्छा विपरीत विष्णुसँग विवाह गरिदिन खोजेपछि साथीलाई आफ्नो समस्या सुनाइन् ।

    सखी पार्वती समस्यामा परेको थाहा पाएपछि उनका साथीहरूले हरण गरेर लगी कसैले नदेख्ने ठाउँमा लुकाएर राखिदिए । साथीहरूले लुकाएकै ठाउँमा पार्वतीले निराहार व्रत गरी महादेवलाई प्राप्त गरिन् ।

    यसरी पार्वती साथीहरूद्वारा हरण भएको दिन भाद्र शुक्ल तृतीयाको दिन भएकाले त्यही समयदेखि हरितालिका तिजको व्रत लिने प्रचलन सुरु भएको धर्मशास्त्रीय मत रहेको छ ।

    धर्मशास्त्रीय रुपमा महिला र पुरुष दुवैले तिजको व्रत गर्नुपर्ने भएपनि सामाजिक चर्चा भने महिलाले श्रीमानको दीर्घायुको कामनाका लागि गर्ने बुझाइ छ ।

    व्रत गर्ने पुरुषले विधुर हुनु नपर्ने, नारीले अटल सौभाग्य र अविवाहित पुरुष, महिलाले गुण सम्पन्न वर वा वधु पाउने शास्त्रीय वचन रहेको धर्मशास्त्रविद् एवं नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका पूर्वअध्यक्ष  प्रा डा रामचन्द्र गौतम बताउछन् ।  भाद्र शुक्ल तृतीयामा व्रत बसी शिव पार्वतीको पूजा, उपासना गरेमा पारिवारिक सुख, शान्ति र कल्याणको प्राप्ति हुने धार्मिक विश्वास छ ।

    “निराहार, जलाहार र फलाहार गरी व्रतका तीन किसिम छन्, सक्नेले निराहार, नसक्नेले जलाहार र जलाहार पनि नसक्नेले फलाहार व्रत बस्नु उत्तम हुन्छ”, उनले भने । “सर्वतः आत्मानं गोपायेत्” अर्थात् सबैतिरबाट आत्माको रक्षा गर अनि मात्र व्रत गर भन्ने धर्मशास्त्रीय वाक्यलाई पनि विचार गरेर व्रत गर्नु उत्तम हुन्छ । स्वास्थ्य ठीक नहुनेले गहुँको रोटी, मकैको रोटी, स्याउ, सुन्तला, केरा जस्ता फलाहार गरेर पनि व्रत बस्न सकिने धर्मशास्त्रविद् गौतमले जानकारी दिए ।

    श्रीमानको दीर्घायुको कामनाका लागि मात्र तिजको व्रत बसिने भनेर गलत प्रचार भइरहेको वाल्मीकि विद्यापीठ धर्मशास्त्र विभागका प्रमुखसमेत रहेका प्रा डा देवमणि भट्टराई बताउछन् । “अटल सौभाग्यको कामनाका लागि, सन्तान प्राप्तिका लागि, महिला र पुरुषहरुले असल वर तथा  बधु प्राप्तिका लागि पनि तिजको व्रत बस्ने शास्त्रीय विधान छ”,उनले भने।

    नारीले परिवारको अभिभावकका रुपमा प्रतिनिधित्व गरी व्रत बस्ने भएकाले नसकेका अवस्थामा अथवा रजस्वला भएका बेलामा पुरुषले पनि व्रत बस्ने गरेका छन् । यस अर्थमा अहिले केही नारीवादीले उठाएजस्तो विभेदकारी व्रत परम्परा पनि तिज नभएको धर्मशास्त्रविद्हरुको भनाइ छ ।

    समग्रमा मनोकामना पूर्ण गराउने र सम्पूर्ण परिवारको कल्याणका लागि यो व्रतको प्रयोजन रहेकोे धर्मशास्त्रविद्हरुको मत छ । आत्मावादी र ईश्वरवादी दुवैले यो व्रत लिने गरेका छन् । समग्रमा परिवारको यस लोकमा सुख, शान्ति र पारलौकिक सद्गतिका लागि तिजको व्रतको महत्व  छ ।

    व्रत सकाम, निष्काम, नित्य, नैमित्तिक, र काम्य गरी पाँच किसिमका छन् । तिजको व्रत नित्य र काम्य दुवै खालको भएको धर्मशास्त्रीय मान्यता छ । तिजको व्रत हिन्दू मात्रका लागि नभई मानव मात्रका लागि भएको कुरा धर्मशास्त्रीय ग्रन्थहरुमा उल्लेख गरिएको पनि धर्मशास्त्रविद् प्रा तोयराज नेपालले बताए । ‘अकरणे प्रत्यवाय श्रवणात् करणे फल श्रवणाच्च हरितालिका व्रतं नित्यं काम्यं च भवति’ भनी धर्मशास्त्रीय ग्रन्थमा उल्लेख गरिएकाले पनि यस व्रतलाई संकुचित अर्थमा लिन नहुने उनले बताए । जसको अर्थ हुन्छ यो व्रत नगर्दा दोष लाग्छ, गरेमा फल प्राप्त हुन्छ, यो व्रत नित्य र नैमित्तिक दुवै हो ।

    पुरुषले घर बाहिरको काम गर्ने र महिलाले गृह व्यवस्थापनका काम गर्ने प्रचलन बस्न थाल्यो । महिलाले घर लगायत धर्मकर्मका काम गर्न थालेपछि व्रत बस्ने जिम्मेवारी पनि दिइएको बुझिन्छ । प्रायः घरमा धर्मकर्मका काम महिलाले नै गर्छन् ।

     

  • जिल्ला शिक्षा कार्यालय पूरै हटाउनुपर्छ : गगन थापा

    जिल्ला शिक्षा कार्यालय पूरै हटाउनुपर्छ : गगन थापा

     

    काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री गगन थापाले जिल्ला शिक्षा कार्यालय पूर्णरूपमा हटाउनुपर्ने बताएका छन् । बुधबार सिंहदरबारमा बसेको शिक्षा, स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समितिको बैठकमा विद्यालय शिक्षा विधेयक, २०८० माथिको छलफलमा उनले नेपालको संविधानले जिल्ला शिक्षा कार्यालयलाई नमान्ने भएकाले पूर्णरूपमा हटाउनुपर्ने बताए ।

    उनले शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्र नभई प्राधिकरण बनाउनुपर्ने प्रस्ताव गरे । शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्र स्वायत्त हुनुपर्ने भन्दै उनले स्वायत्त भएमात्रै राम्रोसँग काम गर्न सक्ने बताए ।

    उनले शिक्षकलाई प्रतिष्ठा बढाउने, सेवा सुविधा बढाउने कुरा खुलेर गर्न पनि आग्रह गरे । मिलान गर्ने कुराको सन्दर्भमा शिक्षकको उत्तीर्णाङ्क ५० प्रतिशत अनिवार्य राख्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

    “जिल्ला शिक्षा कार्यालय पूरै हटाउनुपर्छ । किनभने हाम्रो संविधानले यसलाई मान्दैन । त्यसकारण यसलाई हटाउनुपर्छ । शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्र होइन, प्राधिकरण हुनुपर्छ । यो समय अटोनोमस हुनुपर्छ । त्यसपछि बल्ल यसले हेर्न सक्छ । नत्र शिक्षा मन्त्रालयअन्तर्गतकै विद्यालयहरू शिक्षा मन्त्रालयको सामान्य एउटा केन्द्रको रूपमा राखेर शिक्षा मन्त्रालयले ओभरअल विद्यालयको कुरा हेर्न सक्दैन,” थापाले भने ।

    सांसदसमेत रहेका थापाले विद्यालयका लागि मापदण्डमात्रै नभई स्रोतको सुनिश्चितता पनि हुनुपर्ने बताए ।

  • बाबा के दिउँ उपहार आज

    बाबा के दिउँ उपहार आज

    खै बाबा, के दिउँ उपहार आज कुशेऔंसीको दिन?
    हेर्नुस् त, बाबा, मेरा हातहरू आज पनि खाली नै आएका छन्। तर, हजुरको लामो आयु र हजुरकै लागि यी हातहरू जोडिन बाहेक अरू कुनै मन्दिर बाँकी छैन।
    हजुर सधैं भन्नुहुन्थ्यो, “दुःखपछि सुख आउँछ, आतिएर केही हुँदैन। समयसँगै आफूलाई ढाल्दै जानुपर्छ।” बाबा, म त्यही समयको पर्खाइमा छु अझै पनि।

    हजुरको लगनशीलता र त्याग म कहिल्यै बिर्सन सक्दिनँ। कलिलो उमेरमै परिवारको जिम्मेवारी बोकेर बाहिरिनुभएको हजुर, अनि त्यहाँ गरेको सङ्घर्ष म कसरी बिर्सन सकुँला र?
    हजुरको लगन, मेहनत, र समर्पणकै कारणले आज यहाँसम्म आइपुगेका छौं।
    हरेक बाटो सजिलो लाग्छ हामीलाई, किनकि कठिनाइको काँडा पन्छाउन हजुर नै अगाडि हिँड्नुभएको छ।

    बाबा, हजुरको हातको स्पर्शले अझै पनि मेरो मनमा अनौठो सान्त्वना दिन्छ। हजुरको माया र हेरचाहले मलाई कहिल्यै एक्लो महसुस हुन दिएको छैन। समयले कति धेरै कुरा परिवर्तन गर्‍यो, तर हजुरको अनुहारको त्यो मुस्कान अझै पनि मेरो हृदयमा गढेर बसेको छ। हजुरको आँखा भरिएको माया सम्झँदा मेरा आँखा पनि आँसुले भरिन्छन्।

    आज मलाई त्यो कुराको महत्त्व अझ बढी महसुस भएको छ, जुन हजुरले सधैं भन्नुहुन्थ्यो, “मानिस भएपछि व्यावहारिक हुनुपर्छ। किताबको ज्ञान त जसले पनि लिन सक्छ।”
    तर, जीवनको यात्रा कठिन हुन्छ, र जब थकानको आभास हुन्छ, तब किताबमा लेखिएको शब्दभन्दा पनि जीवनको पाठ अझ धेरै सम्झना आउँछ।
    बाबा, हजुरको हँसिलो अनुहारले मलाई सधैं हिम्मत र उमंग दिएको छ। हजुरको साथले मनमा शान्ति र बल दिन्छ, जसले मलाई अघि बढ्न प्रेरित गर्छ।

    मेरो शक्ति भनेकै हजुर नै हो, बाबा।
    जब केही कुरा बारम्बार असफल हुन्छन्, र म हार मान्न थाल्छु, त्यो बेला हजुरले सधैं मलाई साहस, हिम्मत, र आत्मबल दिनुहुन्छ।
    “माया गर्छु” भन्ने शब्द सानो लाग्न सक्छ, बाबा। तर एक दिन म पनि सफल हुनेछु, र हजुरले देखेका सपनाको एउटा अंश म पूरा गर्नेछु।

    कमजोर छैन म, बाबा, यति छिटो हार मान्ने छैन। विश्वास गरेर बस्नुस्, हजुरको संस्कारमाथि औंला उठाउने मौका सकेसम्म कसैलाई दिने छैन।

    आजको विशेष दिनमा हजुरको त्यो बोली, “छोरी, म सधैं तिम्रै साथमा छु,” अझै मेरो कानमा गुञ्जिन्छ। आजको विशेष दिनको विशेष शुभकामना, बाबा। हजुरलाई धेरै धेरै माया अनि सम्झना।

    -इरा अर्याल

  • मेरा `बा´

    मेरा `बा´

    पर्दा पछाडी रमाउँछन, सबै कुरा जितेर पनि सम्मान छैन ,
    मेरा लागि बाभन्दा ठुलो अर्को कोही भगवान छैन ,
    घाम बन्न सकुँ छाहारी बन्न सकुँ र खुशी बन्न सकुँ,
    म हार्दा अनि हौसला बन्छन, मेरो त्यस्तो केही शान छैन

    बालाई खुशी भनेकै छोराछोरीको सुख हो, पर्दैन धन दौलत जतिनै दिएपनि
    ऊनलाई फोन पनि गर्नु पर्दैन, महसुस गर्छन टाढा बसेर मात्र सम्झिए पनि
    आफू सकिन, त्याग्न पछि पर्दैनन सन्तानका लागि बा
    सोध त सधैँभरी खर्च हुन्छ तिम्रा लागि भलै आफ्नो गोजी रित्तिए पनि ।

    बालाई नयाँ कपडा किन्नु भनेर भन्नु पर्छ, पुरानोमै बिताइदिन्छन साल पनि ,
    मुटुनै फुट्ने चोट हुन्छ मनमा ठिक छ भनिदिन्छन हाल पनि
    बाको त्याग सम्झन्छु , बाको संघर्ष सम्झन्छु मेरा खुशीको लागि ,
    अ मुल्य अ तुल्य लाग्च बासँगको हरेक अङ्कमाल पनि ।

    बाका कैयौँ सपना अपुरा छन, ताकि हाम्रा सपना पुरा होस, छोरा छोरीलाई केही कुराको कमी नहोस के फरक पर्च र आफ्ना अधुरा होस,
    म बा जस्तै बन्न नसके पनि बाका केही सपना पुरा गर्न सकुँ, जहाँ मानवताको कुरा हुन्छ , भगवानको कुरा हुन्छ त्यहाँ बाको पनि कुरा होस ।

    दुनियाँले जे सुकै भनोस बा चासो छैन ,
    बाको खुशी भन्दा ठुलो कुनै हाँसो छैन ,
    म सधैँ चिनिरहुँ यो समाजमा तिम्रो नाम लिएर ,
    तिमी जिन्दगी हौ बा, तिमीसँग गुनासो छैन ।

    बा रहुन्जेल म सुरक्षित छु मेरो अस्तित्व सुरक्षित छ
    मैले आफ्नो छायाँ खोज्नु पर्दैन
    बा रहुन्जेल मैले अन्त माया खोज्नु पर्दैन ।

    – अनिता रेग्मी

  • बाबा ! तिम्रो बारे केही कोर्न सक्दिन

    बाबा ! तिम्रो बारे केही कोर्न सक्दिन

    म शब्दलाई भावनामा परिणत गर्ने मान्छे
    म कल्पनामा डुबेर चुर्लुम्म हुने मान्छे
    म कोर्दा आकाशलाई पाताल, पाताललाई आकाश
    अग्लो लाई होचो, होचोलाई अग्लो,
    गहिरोलाई सम्म, सम्मलाई गहिरो दिनलाई रात रातलाई दिन सोच्न सक्छु
    म कल्पनामा संसारको अवतार बदल्न सक्छु, गति बदल्न सक्छु
    म कोर्दा आफुलाई सक्षम, असक्षम, सज्जन, खराब, शिथिल, दृढ,
    बुढो, बाल, प्रफुल्लीत, उत्पिडित, परदेशी, घरदेशी प्रत्यक चरित्रमा उतार्न सक्छु।

    म कल्पनामा‌ संसारको आकार बदल्न सक्छु तर बाबा
    जब तिम्रो कुरा आउछ म छोरी भाएर
    आफ्नो भावना कोर्न सक्दिन

    म तिमीलाई बिट मार्ने गरि शब्द छाड्न सक्दिन
    सत्य अनि छर्लङ्ग , तिम्रो त्याग कोर्न सक्दिन
    अब भयो भनि तिम्रो बारे शब्द छोड्न सक्दिन
    म सबैको भावना कल्पनामग्न भएर कोर्न सक्छु
    तर छोरी भएर तिम्रो बारे कोर्न सक्दिन
    म तिम्रो त्यागको बिट मार्ने सक्दिन

    पढ्छु तिम्रा मौनता भित्र लुकि बसेका चिन्ताहरु
    मलाई लिएर त्यो मनमा फक्रिएका जन्जिरताहरू –
    तिम्रा विलुप्त सपनाहरू र अभ्यन्तरमा रहेको प्रेम त छदै छ
    तिमीले लुकाउन खोजेका निस्तब्ध उद्धिग्न त छदै छ
    चूर्णविचूर्ण भएका तिम्रा चाहाना त छदै छ
    अनि त्यो भित्री मनका अव्यक्ति भावना त छदै छ !

    तिम्रो शरिरबाट छुटेका रगत र पसिना,
    परिस्रम क्लान्तपरेको मन
    त्यो शरिरमा बसका डोब
    अनि तिम्रो उद्रिएको कोट
    तिमीले सहेका घामको ताप साथै पानीका बाछिटा
    हाल्न सक्दिन म कुनै शब्दको बिटमा
    तिमी भगवान‌ होइनौ,
    भगवान भएको भाए त्यति चोट र चिन्ता सहनु पर्थेन सायद
    तर सामान्य पनि छैनौ,
    न म साहित्यकार बनेर तिम्रो निम्ति रहेको सम्मान र माया कुनै शब्दमा छोड्न सक्छु,
    न त छोरी भाएर आफ्नै भावनाको बिट मार्न सक्छु
    बाबा! तिम्रो बारे केही कोर्न सक्दिन।